Gelir Vergilendirmesindeki Adaletsizlik

Son zamanlarda vergi borcu olarak gönderilen “birden fazla iş yerinde çalışmış olanların kümülatif vergi matrahının sıfırlanmasından doğan vergi farkı” konulu tebligatlara istinaden bu yazımı yazıyor ve adaletsiz olduğunu düşündüğüm bir durumdan bahsetmek istiyorum.

Eksik alınmış olan verginin, “kesinlikle alınması gerektiği” konusunda hemfikirim. Fakat net ve brüt çalışan 2 farklı işçiden, aynı şekilde vergi talep etmenin adaletsiz olduğunu matematiksel olarak göstermek istiyorum.

1 çalışanın 2 farklı iş yerinde çalıştığı durumu basitçe anlatmak istiyorum. İşçi yılın tam ortasında iş değiştirmiş olsun. Anlaşılması kolay olması adına, bir sonraki işe aynı maaştan girmiş olsun (sebebi bir önceki iş yeri ile kavga etmiş olması ya da yeni iş yerinin ek haklarının fazla olması olabilir, fark etmez. Maaşın aynı kalması durumu anlamayı basitleştirmek için önemli).

Örneğin 2018 yılı için iki farklı durumu inceleyelim. Yılda net 60.000 TL(brüt 89.823 TL) eline para geçen bir çalışan varsayarsak

  1. Net 5000 TL ücret alan bir işçidir veya
  2.  Brüt 7486 TL ücret alan bir işçidir (aylık ortalama net 5000 TL ye denk gelen brüt tutar[Resim-3])

1. duruma göre, net ile çalışanın yıl ortasında aynı ücrete iş değiştirdiğinde eline geçen yıllık toplam net para şu şekildedir:

– 30.000(Ocak-Haziran) + 30.000(Temmuz-Kasım) = 60.000 TL dir. [Resim-4, Resim-5]
– Brüt üzerinden ödediği toplam vergi = 6603 + 6603 = 13.206 TL dir.

2. duruma göre, Brüt olarak çalışanın yıl ortasında aynı ücrete iş değiştirdiğinde eline geçen yıllık toplam net para şu şekildedir:

– 31.562(Ocak-Haziran) +31.562(Ocak-Haziran) = 63.124 TL dir. [Resim-1, Resim-2]
– Brüt üzerinden ödediği toplam vergi = 7188 + 7188 = 14.376 TL dir.

Bu çalışanların ikisinin de yıllık toplam brüt gelirleri(89.823TL) aynıdır.  Yani her iki çalışan da 17.496TL vergi vermiş olması gerekirken, iş değişikliği sebebiyle kümülatif vergi matrahının sıfırlanmasından dolayı;

– net çalışan 13.206 TL,
– brüt çalışan 14.372 TL vergi ödemiştir.

Bu yüzden devlet;

– net çalışandan 17.496 – 13.206 = 4.290 TL,
– brüt çalışandan 17.496 – 14.372 = 3.124 TL’sini geri istemektedir ve haklıdır.

Vergiyi verdikten sonra çalışanların ellerinde kalan para

– net çalışan 60000 – 4290 = 55710 TL
– brüt çalışan 63124 – 3124 = 60000 TL

Görüldüğü üzere brüt çalışan için aradaki fark, devletin talep ettiği aynı değere tekabül etmektedir. Vergisini verdiğinde yıllık kazanması gereken 60000TL elinde kalmış olacaktır.

Fakat net ücret ile çalışan kişi kazanması gerekenden daha az kazanmış olacak ve 4290 lira zarara girmiş olacaktır. Çünkü bu vergi farkı, net ücret veren firmanın cebine girmiştir. Brüt ücretle çalışanın ise kendisinin cebine girmiştir. Fakat devlet eksik vergiyi her iki durumda da çalışandan tahsis etmekte olduğundan net ücrete çalışan, tahsis edilen miktarda zarara girmektedir.

Net ücrete çalışanın, iş değiştirdiğinde oluşan vergi eksiği şirketin cebinde kalmaktadır. Yani haksız kazancı çalışan değil şirket elde etmiş olmakta, faturasını çalışanı ödemektedir.

Hatta net ücrete çalışan personelin ücret dengi olan brüt ücretli arkadaşı, 3124 lirayı, vergi beyan tarihi olan 2019 Mart’a kadar faize koyup bir de oradan ek gelir edebilmektedir. Maaş konusunda denk olan 2 çalışandan biri diğerinden fazla kazanmaktadır.

Bu konuda haksızlık yapıldığını düşünmekteyim. Aradaki vergi farkı, net ücret ile çalışan personelin şirketinden talep edilmesi gerekmektedir çünkü haksız yere zenginleşen, firmadır. Net maaş ile çalışan kişinin, eline hiç geçmeyen bir paradan art niyet oluşturmasının imkânsız olduğunu bu yüzden aksi şekilde işlem yapılmasının yanlış olduğunu düşünmekteyim.

Brüt maaşla çalışan için;

iş değiştirdiğinde,

Resim 1 – Brüt çalışan 1.yarıyıl

 

Resim 2 – Brüt çalışan 2.yarıyıl

Geliri 31.562(Ocak-Haziran) +31.562(Ocak-Haziran) = 63.124 TL dir.

İş değiştirmezse,

Resim 3 – Brüt çalışan tam yılı

Geliri, 60.000 TL dir.

 

Net maaşla çalışan için;

iş değiştirdiğinde,

Resim 4 – Net çalışan 1.yarıyılı

 

Resim 5 – Net çalışan 2.yarıyılı

Geliri 30.000(Ocak-Haziran) + 30.000(Temmuz-Kasım) = 60.000 TL dir.

İş değiştirmezse,

Resim 6 – Net çalışan tam yılı

Geliri, 60.000 TL dir.

Kısaca Net ücretle çalışan iş değiştirdiğinde, brüt ücretle çalışan gibi kâr etmemektedir. Eğer net ücretliden vergi alınırsa çalışan zarara uğratılmış olur. Vergi işverenden alınmalıdır. Brüt ücretli ise bu farkı ödemekle yükümlüdür.

 

 

 

 

Bigmac Endeksine Göre Ülkeler Arası Maaş Karşılaştırması

BMF = Bigmac Fiyatı $
OM = Ortalama Maaş $
BMS = Tüm maaş ile yenebilecek Bigmac Sayısı
BMSN = Türkiye’ye göre Bigmac Sayısı Normalizasyonu
MD = Aynı Sayıda Bigmac Yemek İçin Maaş Denkliği $
MDN = Türkiye’ye göre Maaş Normalizasyonu
OMK = Ortalama Maaşın Türkiyedeki karşılığı
DK = Dolar Kuru

BMS = OM / BMF
BMSN = BMS / BMS(Türkiye)
MD = OM / BMSN
MDN = MD / MD(Türkiye)
OMK = DK * OM / MDN

 Bigmac Fiyatı $  Ortalama Maaş $ Tüm maaş ile yenebilecek Bigmac Sayısı Türkiye’ye göre Bigmac Sayısı Normalizasyonu  Aynı Sayıda Bigmac Yemek İçin Maaş Denkliği $ Türkiye’ye göre Maaş Normalizasyonu Ortalama Maaşın Türkiyedeki karşılığı
Hong Kong             2,6 USD          3.578 USD 1376 4,1                                                                                      868 USD 0,9                             18.110 TRY
Norway             6,2 USD          6.832 USD 1102 3,3                                                                                  2.071 USD 2,2                             14.501 TRY
Switzerland             6,8 USD          6.841 USD 1006 3,0                                                                                  2.271 USD 2,4                             13.239 TRY
Singapore             4,4 USD          4.323 USD 983 2,9                                                                                  1.470 USD 1,6                             12.930 TRY
Denmark             4,9 USD          4.749 USD 969 2,9                                                                                  1.637 USD 1,8                             12.754 TRY
Australia             4,7 USD          4.519 USD 961 2,9                                                                                  1.570 USD 1,7                             12.653 TRY
Japan             3,4 USD          3.167 USD 931 2,8                                                                                  1.136 USD 1,2                             12.258 TRY
Austria             4,2 USD          3.823 USD 910 2,7                                                                                  1.403 USD 1,5                             11.979 TRY
Ireland             5,0 USD          4.498 USD 900 2,7                                                                                  1.670 USD 1,8                             11.839 TRY
United States             5,3 USD          4.738 USD 894 2,7                                                                                  1.770 USD 1,9                             11.765 TRY
Netherlands             4,5 USD          3.884 USD 863 2,6                                                                                  1.503 USD 1,6                             11.359 TRY
Germany             4,8 USD          3.662 USD 763 2,3                                                                                  1.603 USD 1,7                             10.040 TRY
Sweden             6,1 USD          4.564 USD 748 2,2                                                                                  2.037 USD 2,2                               9.846 TRY
New Zealand             4,5 USD          3.220 USD 716 2,1                                                                                  1.503 USD 1,6                               9.417 TRY
Belgium             5,0 USD          3.551 USD 710 2,1                                                                                  1.670 USD 1,8                               9.346 TRY
Canada             5,3 USD          3.657 USD 690 2,1                                                                                  1.770 USD 1,9                               9.080 TRY
Finland             5,6 USD          3.753 USD 670 2,0                                                                                  1.870 USD 2,0                               8.820 TRY
France             5,1 USD          3.227 USD 633 1,9                                                                                  1.703 USD 1,8                               8.327 TRY
Israel             4,8 USD          3.021 USD 629 1,9                                                                                  1.603 USD 1,7                               8.283 TRY
Saudi Arabia             3,2 USD          1.810 USD 566 1,7                                                                                  1.069 USD 1,1                               7.444 TRY
South Korea             4,1 USD          2.300 USD 561 1,7                                                                                  1.369 USD 1,5                               7.382 TRY
Italy             5,1 USD          2.642 USD 518 1,6                                                                                  1.703 USD 1,8                               6.817 TRY
Spain             4,8 USD          2.298 USD 479 1,4                                                                                  1.603 USD 1,7                               6.300 TRY
Portugal             3,9 USD          1.656 USD 425 1,3                                                                                  1.303 USD 1,4                               5.588 TRY
Czech Republic             3,8 USD          1.469 USD 387 1,2                                                                                  1.269 USD 1,4                               5.087 TRY
Greece             4,1 USD          1.573 USD 384 1,1                                                                                  1.369 USD 1,5                               5.049 TRY
Malaysia             2,3 USD              822 USD 357 1,1                                                                                      768 USD 0,8                               4.703 TRY
Poland             3,0 USD          1.057 USD 352 1,1                                                                                  1.002 USD 1,1                               4.637 TRY
Russia             2,3 USD              810 USD 352 1,1                                                                                      768 USD 0,8                               4.635 TRY
Turkey             2,8 USD              936 USD 334 1,0                                                                                      935 USD 1,0                               4.399 TRY
Hungary             3,4 USD          1.048 USD 308 0,9                                                                                  1.136 USD 1,2                               4.056 TRY
Mexico             2,6 USD              753 USD 290 0,9                                                                                      868 USD 0,9                               3.811 TRY
Chile             4,3 USD          1.128 USD 262 0,8                                                                                  1.436 USD 1,5                               3.452 TRY
Argentina             4,0 USD              998 USD 250 0,7                                                                                  1.336 USD 1,4                               3.283 TRY
Costa Rica             4,0 USD              903 USD 226 0,7                                                                                  1.336 USD 1,4                               2.971 TRY
China             3,2 USD              688 USD 215 0,6                                                                                  1.069 USD 1,1                               2.829 TRY
South Africa             2,4 USD              457 USD 190 0,6                                                                                      802 USD 0,9                               2.506 TRY
Peru             3,3 USD              496 USD 150 0,5                                                                                  1.102 USD 1,2                               1.978 TRY
Egypt             1,9 USD              284 USD 149 0,4                                                                                      635 USD 0,7                               1.967 TRY
Brazil             5,1 USD              737 USD 145 0,4                                                                                  1.703 USD 1,8                               1.902 TRY
Colombia             3,8 USD              526 USD 138 0,4                                                                                  1.269 USD 1,4                               1.822 TRY
Thailand             3,7 USD              470 USD 127 0,4                                                                                  1.236 USD 1,3                               1.672 TRY
Ukraine             1,6 USD              193 USD 121 0,4                                                                                      534 USD 0,6                               1.587 TRY
Philippines             2,6 USD              298 USD 115 0,3                                                                                      868 USD 0,9                               1.508 TRY
Indonesia             2,7 USD              283 USD 105 0,3                                                                                      902 USD 1,0                               1.379 TRY
Sri Lanka             3,8 USD              315 USD 83 0,2                                                                                  1.269 USD 1,4                               1.091 TRY
Vietnam             2,9 USD              172 USD 59 0,2                                                                                      969 USD 1,0                                   781 TRY
India             2,8 USD              139 USD 50 0,1                                                                                      935 USD 1,0                                   653 TRY
Pakistan             3,4 USD              125 USD 37 0,1                                                                                  1.136 USD 1,2                                   484 TRY

Havadan Elmas Yapmak

Elmas, çok değerli sert bir taş. En yüksek sertlik seviyesi(mohs) değerine sahip. Işık kırıcılığı mükemmel olduğundan şahane gözükür. Çok pahalı ve nadir. Çağlar boyunca zenginlik göstergesi bundandır ki kadınların ilgi odağı. En pahalı soygun filmlerinin temel malzemesi.  Bu kadar özellikli bir taşın, bu kadar nadir olması da tabi ki şaşırtıcı değil.

Elmas, sadece karbon atomlarından oluşur. Evet sadece karbon(C). Kömür gibi. Kömür’ün de temeli karbondur. Peki nasıl olur da bambaşka olabiliyorlar aynı malzemeden oluşuyorlarsa? Bu farklılık atomların dizilimlerinden kaynaklanır. Elmas karbon atomlarının en yoğun haliyle muntazam dizilimiyle oluşurken, kömür daha düzensiz ve diğer atomları da içeren bir dizilimle oluşur.

 

Elmas atom dizilimi.

 

Kömür. Graphite sadece karbondan oluşan petek görünümlü dizilimidir. Sadece karbon(C) atomundan oluşur.

coal atom structure ile ilgili görsel sonucu

Grafit (Graphite), sadece karbon’dan oluşan ve dizilimi petek şeklinde olan karbon ürünü.

Karbon modern çağın odak noktasıdır aynı zamanda. Karbon nanotüpler, Karbon fiberler, grafit temelli güneş panelleri…

Karbon milyonlarca yıldır doğanın da odak noktasıdır. Tüm canlılık karbon temelli bir yapı üzerine kurulmuştur. Yağlar, şekerler, proteinler… Canlılık karbon atomu sayesinde vardır.

Yağ molekül yapısı.

Şeker molekül yapısı.

protein molekülü ile ilgili görsel sonucu

Protein molekül yapısı.

Bu kadar bilgiden sonra gelelim konumuza. Karbon bu kadar etrafımızda çok iken yapay elmas yapılması mümkün olamaz mı? Grafit gibi saf karbonun diziliminde olan bir madde uygun şartlarda elmas yapılamaz mı? Tabi ki de yapılır. Nitekim, bugün grafit elmasa dönüştürülmektedir. Hesaplara göre 10.000 atmosfer basınç ile grafitin elmasa dönüştürülmesi mümkündür. İlk olarak 1962’de 200.000 atmosfer basınç ve 5000 °C sıcaklıkta grafit elmasa dönüştürülmüştür.

Peki bu konuyu bir adım öteye taşıyalım. Karbon kelimesini uzun zamandır medyada da duyuyoruz aslında. Fabrikalar, küresel ısınma gibi konularda geçen karbon-dioksit(CO2), karbon ve 2 tane oksijenin birleşmesinden meydana gelmektedir. Ağaçlar bu karbondioksiti solur ve bu sayede büyürler. Toprak sadece su ve mineral kaynağıdır. Büyümelerini sağlayan asıl kaynak havadır yani karbondur. Biz de gün içinde yaktığımız yağı, şekeri, proteini karbondioksit olarak dışarı atarız. Kilo verirken tüm verdiğimiz kilolar aslında karbondioksite dönüşerek ciğerlerimizden dışarı atılır. Yani nefes ile kilo veririz.

Havadaki karbondioksit’ten elmas üretilebilir mi peki! Neden olmasın! Eğer CO2 deki C’ları ayrıştırabilirsek ve bunları düzenli bir yapıda dizebilirsek alın size elmas.

O zaman bi hesap yapalım:

  • Eğer karbon atomundan 6.02 x 1023 tane alır ve tartarsak ağırlığının 12 gram olduğunu görürüz.
  • Saf karbondioksit 1.874 kg/m3 (1.874 g/litre)
  • Normal bir iş ile uğraşan bir insan
    • ürettiği CO2 yoğunluğu 48000 ppm(particule per million) yani soluduğu havanın %4.8’idir.
    • saatte 1500 litre hava solur,
    • saatte 72 litre (0.072 m3) CO2 üretir,

Kırmızı: Normal solunum 48000 ppm, Yeşil: 30sn nefes tuttuktan sonra 65000 ppm, Mavi: 60sn nefes tuttuktan sonra 76000ppm [*]

Activity Respiration per Person
(m3/h)
Carbon Dioxide Emission per Person
(m3/h)
Sleep 0.3 0.013
Resting or low activity work 0.5 0.02
Normal work 2 – 3 0.08 – 0.13
Hard work 7 – 8 0.33 – 0.38

Ortalama 25 lt/dakika solunum yaparız.

 

Bukadar teknik veriden sonra kaba bir hesap yaparsak;

Masabaşı bir iş yapan bir insan için,

1500 litre/saat  * %4.8 * 1.874 g/litre = 134 gr/saat (KarbonDiOksit / CO/ O=C=O )

Karbon ve Oksijen atom numaraları

C: 6

O: 8

1 karbona 2 oksijen düştüğünden bir molekülün kütle oranları toplamı 6+8+8 = 22 eder.

sadece C nun kütlesi:

(134 / 22) * 6 ~= 35,5 gr/saat eder.

Yani, oturduğumuz yerde kişi başı her saat 35,5gr elmas soluyoruz. 🙂

 

Evrim

Evrimsel Süreç

Tartışma konusu Evrim! Yok mu? Tabi ki var!
Hemen açıklayalım!

Öncelikle evrimden önce evreni azıcık incelemek gerek. Burada önemli olan resmin küçük bir noktasına takılıp kalmamak. “Canlılık nasıl meydana geldi?” sorusundan evvel “Canlılık neden var?”, “Nereye gidiyor?” süreçlerini inceleyip aynı doğrultuda geriye giderek, canlılığın nasıl olduğu sorusuna ve ne olacağı sorusuna cevap arayabiliriz.

Continue reading